Zwammerdam

Zwammerdam in 1793, Nederlandsche Stad- en Dorp- Beschrijver

 

Zwammerdam is een dorp in de gemeente Alphen aan den Rijn, in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. In 2010 had het dorp 1.930 inwoners. Tot 1964 was Zwammerdam een zelfstandige gemeente. Diverse delen van de gemeente zijn bij het verlies van deze zelfstandigheid naar naburige gemeenten zoals Alphen aan den RijnBodegraven, Boskoop en Reeuwijk overgegaan.

Zwammerdam heeft een kleine en compacte oude kern met kronkelende straatjes en met historische bebouwing. Zwammerdam is, in tegenstelling met lintbebouwing, een van de weinige dorpen in de Rijnstreek die gebouwd zijn rondom een plein. Ten zuidwesten loopt de spoorlijn Woerden – Leiden. Aan deze spoorlijn had Zwammerdam een eigen spoorweghalte, namelijk Halte Zwammerdam.

In de Oudheid bevond in Zwammerdam zich het Romeinse fort “Nigrum Pullum” (zwarte grond) met de vlootfaciliteiten. Enkele resten zijn te zien op het terrein van Ipse de Bruggen locatie Hooge Burch. Enkele Romeinse schepen behoren tot de voornaamste vondsten.

Later werd de plaats Suadenburcherdam genoemd, naar de (illegale) dam bij Suadenburg die al in de 12e eeuw wordt genoemd. Deze dam hield het water buiten Holland, tot nadeel van de bewoners aan de Utrechtse kant. Die beklaagden zich bij de Duitse keizer en zij kregen gelijk. In 1165 beval keizer Frederik Barbarossa de graaf van Holland de dam te verwijderen. Na 1200 sloot de dam de Oude Rijn niet meer af, maar bleef bestaan als een dam met doorlaatopening.

Uiteindelijk is de naam verbasterd tot het huidige Zwammerdam.

Zwammerdam lag aan de Oude Hollandse Waterlinie. In het rampjaar 1672 trokken in december tijdens een vorstperiode 9000 man van het Franse leger, dat onder bevel van maarschalk Luxembourg stond, moordend en plunderend de plaats binnen.

In 1906 woedde er een grote brand in het centrum van Zwammerdam. Deze begon in de bakkerij van Dhr. Lith, gelegen aan het plein. Doordat bijna alle huizen aan het plein destijds rieten daken hadden duurde het niet lang tot er vijf panden aan het plein in lichterlaaie stonden. Onder andere het gemeentehuis, hotel ” de Rustende Arend” en het doktershuis werden in de as gelegd. deze panden zijn in de jaren 1906-1909 weer opgebouwd. Om deze reden hebben veel panden aan het plein een gevel in de stijl van de Art Nouveau.

Wapen van Zwammerdam (1816 – 1964)

Het wapen van Zwammerdam werd op 24 juli 1816 aan de Zuid-Hollandse gemeente Zwammerdam in gebruik bevestigd. Op 1 februari 1964 hield de gemeente op te bestaan en werd het gebied verdeeld over de gemeenten Alphen aan den Rijn en Bodegraven. Het wapen van Zwammerdam is daardoor komen te vervallen.

De blazoenering van het wapen luidde als volgt:
“Van lazuur beladen met een toren op een terras, alles in zijne natuurlijke kleur, op de toren een zwaan van zilver.” Op een blauw schild staat een toren op een terras, beide van natuurlijke kleur, waarop een zilveren zwaan zit. Op de tekening in het register van de HRvA staat de zwaan afgebeeld met een halsband om de nek. Niet vermeld in de beschrijving zijn de vensters en de poort met valhek in de toren.De heraldische kleuren zijn lazuur (blauw) en zilver (wit). Het terras en de toren zijn van natuurlijke kleur. De grond kan dus groen zijn (gras), of bruin (aarde) en de toren mag wit zijn (kalksteen of zandsteen) of bruin / rood (baksteen). Het wapen kan dus in alle combinaties van de genoemde kleuren voorkomen.
Het wapen werd al door de heerlijkheid Zwammerdam gevoerd. Zwammerdam heette voorheen Zwanendam, naar de adellijke familie Van Swanenburgh, waarvan een ridder, Vincent genaamd, omstreeks 1481 te Utrecht werd gedood, terwijl het kasteel in Zwammerdam werd verwoest. Het is dus een sprekend wapen.
Bron: Wikipedia – Zwammerdam
Mijn voorouders uit Zwammerdam:
Swanenburg (1690), Van ’t Wout (1707), Roest (1730), Verduijn (1800) en Verburg (1800). 
Terug naar Dorpen en Steden
  facebook        

© zondag 22 oktober 2017