Ouderkerk aan den IJssel

Ouderkerk aan den IJssel is een dorp in de gemeente Krimpenerwaard aan de Hollandse  IJssel in de provincie Zuid-Holland. Het heeft ruim 5700 inwoners (inclusief de Lageweg).

Ouderkerk was een heerlijkheid en sinds het einde van het Ancien régime een gemeente. Van 1812 tot 1817 behoorden ook de gemeenten Stormpolder en Krimpen aan den IJssel tot deze gemeente, maar in 1817 werden die weer afgesplitst tot zelfstandige gemeenten. De rechten verbonden aan de heerlijkheid, lange tijd bezit van het geslacht van Nassau la Lecq, werden onder andere uitgeoefend vanuit het pand aan de Dorpsstraat 17 (Ouderkerk aan den IJssel). De gemeente ging op 1 januari 1985 (na een gemeentelijke herindeling) samen met Gouderak op in de gemeente Ouderkerk. Ouderkerk aan den IJssel is de grootste van deze plaatsen. Ook het gemeentehuis van de gemeente Ouderkerk was in Ouderkerk aan den IJssel gevestigd.Tot en met 31 december 2014 was Ouderkerk aan den IJssel onderdeel van de gemeente Ouderkerk. Op 1 januari 2015 ging de plaats samen met de gemeente op in de fusiegemeente Krimpenerwaard.

De oudste officiële vermelding van het dorp stamt uit 1263, toen het nog Oudekerke werd genoemd. Maar het is waarschijnlijk dat er al eerder een dorp is geweest dat tot de twaalfde eeuw de naam IJsele heeft gehad. Er zijn in in ieder geval twaalfde-eeuwse fundamenten gevonden van een tufstenen kerkje. Er zijn wel een aantal Romeinsemunten gevonden uit de eerste vier eeuwen van onze jaartelling, maar die duiden waarschijnlijk niet op bewoning van enige betekenis. De vuurplaatsen van halverwege de tiende eeuw, maken bewoning al wel waarschijnlijker. En er bestaat een vermoeden dat hier al in de tiende eeuw een kerkje is geweest. Dit zou bijzonder zijn, omdat in het eerste millenniumvan onze jaartelling de Krimpenerwaard nog moeras was op wat donken na.

Ouderkerk aan den IJssel, 1620

Hoewel Floris V al in 1287 een handvest stuurt naar Ouderkerk over het onderhoud van de dijken, wordt de Krimpenerwaard en daarmee ook Ouderkerk meer dan eens getroffen door watersnood. De tweede Sint Elisabethsvloed van 1421 levert een dijkdoorbraak op tussen Lekkerkerk en Krimpen aan de Lek, waardoor de hele waard blank komt te staan. Een adequate en duurzame aanpak laat door de Hoekse en Kabeljauwse twisten even op zich wachten. Maar voor het einde van dit decennium (na de Zoen van Delft) pakken Philips van Bourgondië en Jacoba van Beieren het voortvarend aan en wordt Aelbrecht van Naaldwijk (naar wie in Ouderkerk een straat is genoemd) de eerste dijkgraaf van het eerste hoogheemraadschap, het Hoogheemraadschap van de Krimpenerwaard.

De watersnood van 1916 vond vooral plaats rond de Zuiderzee, maar ook in de Zuid-Hollandse rivieren steeg het water behoorlijk hoog. De Krimpenerwaard is de enige plek in Zuid-Holland waar het water over de kruin van de dijk heen kwam. Dit is de reden dat de dijken zijn opgehoogd. Aan de hooggelegen Dorpsstraat in het centrum van het dorp is dit nog goed te zien door de trapjes vanaf de voordeur naar het nieuwe straatniveau.

Bij de watersnood van 1953 werd de Krimpenerwaard ook getroffen. De dijk brak over een lengte van veertig meter door naast de eerdergenoemde Gereformeerde kerk net buiten het dorp. Bij de overblijfselen van een van de molens aan de Molenvliet is nog zichtbaar hoe hoog het water in de Krimpenerwaard is komen te staan. Bekend is het verhaal van de Ouderkerkse schipper Arie Evergroen die zijn schip ‘De Twee Gebroeders’, in opdracht van burgeeester Vogelaar van Nieuwerkerk aan den IJssel, in het gat in de dijk bij Nieuwerkerk voer om het daarmee te dichten. Hiermee werd voorkomen dat een groot deel van Zuid-Holland (inclusief Rotterdam en Den Haag) zou zijn overstroomd.

Het wapen van Ouderkerk aan den IJssel werd op 24 juli 1816 door de Hoge Raad van Adel aan de gemeente Ouderkerk aan den IJssel in gebruik bevestigd. Op 1 januari 1985 ging de gemeente samen met Gouderak op in de nieuw opgerichte gemeente Ouderkerk. Het wapen van Ouderkerk aan den IJssel is daardoor komen te vervallen. In het wapen van Ouderkerk werd het wapen in de heraldisch rechterhelft opgenomen. Sinds 1 januari 2015 maakt het gebied deel uit van de gemeente Krimpenerwaard.
De blazoenering van het wapen luidde als volgt: “Van zilver, beladen met drie halve manen, gekeerd ter regter zijde van het schild, alles van sabel.”

De heraldische kleuren zijn zilver (wit) en sabel (zwart). In de heraldiek zijn links en rechts van achter het schild gezien, dus voor de toeschouwer verwisseld.
Het wapen is afgeleid van het wapen van Van Polanen, afstammelingen van de heren Van Duivenvoorde die zich noemden naar kasteel Polanen in Monster. De van Duivenvoordes stammen af van de Van Wassenaers, die reeds halve manen in hun wapen voerden. De Heren van Polanen waren o.a. heren van de  Lek en de westhoek van de Krimpenerwaard, waar ook Ouderkerk aan den IJssel onder viel.

Bron: Wikipedia – Ouderkerk aan den IJssel

Verschillende voorouders van mij waren inwoners van Ouderkerk aan den IJssel:
Opschoor (1600),  Noorlander (1620), Versloot (1622), Borst (1635), Van der Mast (1650), Twigt (1646), van Dam (1720),  Ooms (1830) en Leloup (1850).

Dorpen en Steden

  facebook        

© 8 oktober 2017