Koudekerk

Koudekerk in 1793, Nederlandsche Stad- en Dorp- Beschrijver

Koudekerk in 1865, door J. Kuijper. 1250 inwoners

Koudekerk aan den Rijn is een dorpskern van de gemeente Alphen aan den Rijn, Zuid-Holland. Tot 1991 was het een zelfstandige gemeente. Op 1 januari 2016 had Koudekerk 4300 inwoners op een oppervlakte van 1028 ha. Koudekerk is gelegen aan de noordzijde van de Oude Rijn.

Ten westen van Koudekerk ligt Leiderdorp en ten oosten het voormalige Oudshoorn(sinds 1918 met Aarlanderveen en Alphen opgenomen in de gemeente Alphen aan den Rijn).

Koudekerk aan den Rijn draagt deze naam sinds 1 januari 1938 om het te onderscheiden van het dorp Koudekerke op het eiland Walcheren in de provincie Zeeland.Koudekerk aan den Rijn is een oud dorp met een geschiedenis die terug gaat tot de 12e eeuw (overigens staat vast dat er ook in de vroege middeleeuwen al bewoning en ontginning was). Volgens de historicus Oudaan zou de naam van het dorp te danken zijn aan een oud Germaans volk, de Chauken. Een andere uitleg is dat hier een kerk werd gesticht op een zeer koude plaats. Beide verklaringen berusten hoogstwaarschijnlijk op een fabeltje. Nieuwere inzichten stellen dat “koude” een middeleeuwse uitlating is voor “verlaten”. “Koudekerk” zou dan betekenen “plaats waar een verlaten kerkje was”. Helemaal niet zo vreemd als men bedenkt dat de Vikingentijdens hun strooptochten verschillende keren vlak langs Koudekerk zijn gevaren. Waarschijnlijk legden ze zelfs wel aan, omdat eb en vloed in de Rijn, voor haar verzanding bij Katwijk in de 11e eeuw, tot Koudekerk merkbaar was. Opvallend is dat in Duitsland een plaats met de naam Kaldenkirchen bestaat, welke uit de dertiende eeuw dateert. De naam wordt in Duitsland verklaard door het feit dat de plaats haar naam ontleent aan haar toen nog niet ingewijde (=koude) dorpskerk.[bron?]. Ook in België en Frankrijk bestaan (c.q. bestonden) plaatsen met gelijksoortige namen; in België een inmiddels verdwenen plaats onder Heist en in Frankrijk thans bekend als Koudekerke-Dorp, dat ligt in de Franse Westhoek (ofwel Frans Vlaanderen), dat ooit behoorde tot de voormalige Habsburgse Nederlanden.In tegenstelling tot veel oude plaatsen die in het Hollandse laagland verder van de Oude Rijn afliggen had de graaf van Holland hier geen directe invloed op de ontginning. De toenmalige Koudekerkers hadden al een strook met een diepte van een paar honderd meter tot een kilometer noord vanaf de Rijnoever tot akkerland omgewerkt voordat de graaf zich met de ontginning ging bemoeien. De Koudekerkers kregen het privilege op eigen doft tot een diepte van ongeveer twee kilometer noord van de Rijn akkerland te creëren met als grens de aan te leggen Ruige-kade. Noord daarvan ging de door de graaf geleide ontginning van start. Bijzonder is dat diezelfde Ruige-kade altijd de grens is geweest van voorheen de heerlijkheid en later de gemeente Koudekerk.Koudekerk speelde ook een rol in de Hollandse politiek eind 14e eeuw. Immers Aleid van Poelgeest, minnares van Albrecht, graaf van Holland, én min of meer een Kabeljauw, kwam hiervandaan. Omdat ze een te groot “gezag” voerde aan het hof van de graaf in den Haag werd ze op een avond in 1392 samen met Willem Cuser, jachtmeester van de graaf, in de tuin van het grafelijk hof – dat is nu het Buitenhof – vermoord. Albrecht was niet blij en nam voortvarend wraak op de Hoeken.

Tot 1 januari 1991 was Koudekerk aan den Rijn een zelfstandige gemeente, waarna het onderdeel werd van Rijneveld, wat tussen 1993 en 2013 Rijnwoude heette. Vanaf 1 januari 2014 valt Koudekerk onder de gemeente Alphen aan den Rijn.

Wapen Koudekerk aan den Rijn

Het wapen van Koudekerk aan den Rijn werd op 12 september 1940 bij besluit van de Hoge Raad van Adel aan de Zuid-Hollandse gemeente Koudekerk aan den Rijn verleend. De gemeente is op 1 januari 1991 opgegaan in de gemeente Rijnwoude (toen nog Rijneveld genaamd). Het wapen van Koudekerk aan den Rijn is daardoor komen te vervallen. Een adelaar uit het wapen kwam terug in het Wapen van Rijnwoude. Sinds 1 januari 2014 valt het gebied onder de gemeente Alphen aan den Rijn. In het wapen van Alphen aan den Rijn zijn geen elementen uit het wapen van Koudekerk aan den Rijn opgenomen.

De blazoenering van het wapen luidde als volgt:
“In azuur een gouden dwarsbalk, vergezeld van 3 zilveren adelaars, 2 van boven en 1 van onderen. Het schild gedekt met een gouden kroon van 3 bladeren en 2 paarlen.” De heraldische kleuren zijn azuur (blauw), goud (geel) en zilver (wit). Het schild is gedekt met een gravenkroon.
Het wapen is ontleend aan het wapen van de heren van Poelgeest, van 1200 tot ongeveer 1700 bezitters van de hoge en vrije heerlijkheid Koudekerk. Bronnen uit de achttiende en negentiende eeuw geven echter een ander wapen voor deze heerlijkheid: op een zilveren schild een klimmende leeuw, doorsneden door een zwarte band, met voor de leeuw 4 en achter de leeuw 2 zwarte blokjes. “Dit wapen is uit den huize van Teylingen van Tol voortgesproten”. In de Nederlandsche Stad- en Dorpbeschrijver is de leeuw omgewend getekend.

Bron: Wikipedia – Koudekerk aan den Rijn

Voorouders van mij uit Koudekerk:
Van Driel (1862), Verburg (1779), Blonck (1500).
Jan van Foreest: Leenman van de “Baten” onder Koudekerk.Terug naar:

http://johnooms.nl/dorpen-en-steden/

-http://johnooms.nl/dorpen-en-steden/ facebook        

© vrijdag 20 oktober 2017