Hillegersberg

Hillegersberg in 1867, door J. Kuyper. 2200 inwoners.

Hillegersberg is een voormalig dorp en thans een wijk in het Rotterdamse stadsdeel Hillegersberg-Schiebroek. Hillegersberg was een zelfstandige gemeente totdat ze op 1 augustus 1941, net als Overschie en Schiebroek, bij de gemeente Rotterdam werd gevoegd.

Hillegersberg is vernoemd naar Hildegard van Vlaanderen dochter van graaf Arnulf I van Vlaanderen en Aleidis van Vermandois. Hildegard was de echtgenote van de Friese graaf Dirk II, graaf van het latere Holland. Deze graaf was in de tiende eeuw eigenaar van Bergan, dat in oud-Hollands versterkte plaats of gehucht betekent.De oude dorpskern rond de Hillegondakerk is nog goed herkenbaar. Het dorp ontstond op een heuvel, ook donk of morre genoemd. Het is een zandrug in het veengebied, ontstaan uit verstoven zand van drooggevallen rivierbeddingen. De rivierduinen zijn gevormd in de late ijstijd. Vuursteenvondsten duiden op een pre-historische bewoning.Er zijn ook Romeins aardewerk en penningen gevonden, evenals een borstbeeld van keizer Hadrianus.Volgens de legende van Hillegersberg is de zandberg ontstaan doordat de reuzin Hillegonda zand uit haar schort zou hebben verloren. Op de zandheuvel bouwde zij haar huis en zo ontstond Hillegersberg, de berg van Hillegonda. De reuzin Hillegonda met gescheurd schort siert het Wapen van Hillegersberg.Op de heuvel bevonden zich een kerk en een kasteel, Huis ten Berghe. De burcht werd voor het eerst genoemd in een oorkonde van 2 november 1269 als in leen bij Vranke Stoep van Hildegardsberg.

Kasteel van Hillegersberg, met op de achtergrond de Hillegondakerk.

Ruïne Kasteel van Hillegersberg

Het Huis ten Berghe (ook bekend als kasteel van Hillegersberg) is een ruïne van een 13e-eeuwse kasteelwoontoren. Het is gelegen midden op het tegenwoordige kerkhof van de Hillegondakerk (Kerkstraat 43 in Rotterdam-Hillegersberg). Het kasteel is waarschijnlijk in de 13e eeuw gebouwd op een zandlaag, waarna een heuvel werd opgeworpen. De woontoren had een afmeting van 10 bij 10 meter. Het kasteel is mogelijk gesticht door Willem II van Holland.
In 1426 werd het kasteel verwoest door de troepen van Jacoba van Beieren. Het bouwwerk is in september 1973 aangewezen als rijksmonument.

Ook in lijsten van parochies waar ca. 1270 tienden werden geheven om de kruistochten te financieren wordt onder andere Hildeghersbergh genoemd. In 1343 was Heer Kerstant van den Berge eigenaar van de kerk en de burcht. Naar verluidt is Willem van Hildegaersberch hier geboren. W. van Hildegaersberch (ca. 1350 – ca. 1408) geldt als de eerste middeleeuwse ‘sprookspreker’ van Nederland. Graaf Willem VI krijgt in 1409 een boek aangeboden met “vele scone sproke die Willem van Hillegaersberge gemaakt hadde”.

In 1426 werden kerk en kasteel door de legers van Jacoba van Beieren verwoest, tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten. De restanten van de donjon liggen naast de Hillegondakerk in een hoek van het kerkhof, die in zijn tegenwoordige vorm uit circa 1500 dateert. Bij de herbouw is gebruikgemaakt van de gedeeltelijk gespaarde oude toren. In 1811 scheidde Bergschenhoek zich af van Hillegersberg.

In 1867 telde Hillegersberg 2.200 inwoners, in 1904 waren dat er 7.000. De grens tussen Hillegersberg en Rotterdam is meerdere malen gewijzigd. In 1904 werd er in de Tweede Kamer besloten tot een wijziging die een deel van het grondgebied van Hillegersberg aan Rotterdam toevoegde. In 1920 gebeurde dit opnieuw: lag de grens oorspronkelijk aan het einde van de Bergweg, grote delen van het huidige Rotterdamse Oude Noorden hoorden bij Hillegersberg. Door de ‘overdracht’ van het gebied tussen de Ceintuurbaan en de Heulbrug aan Rotterdam liep het inwonertal weer terug tot 5.000 in 1920. Daarna groeide de gemeente sterk: in 1931 15.000, in 1936 21.000 tot 26.000 in 1941 toen Hillegersberg door Rotterdam werd geannexeerd. Hillegersberg had een grote aantrekkingskracht voor nieuwe welgestelde bewoners, onder andere vanwege de Bergse Plassen, en trekpleisters als het Plaswijckpark en Lommerrijk.

De laatste burgemeester van Hillegersberg was Frederik Hendrik van Kempen(1879-1966). Naar hem is net voor de annexatie door Rotterdam in 1941 een straat in Hillegersberg vernoemd. Evenals naar Adrianus Johannes Breedveld (1873-1962), hij was al vanaf 1918 gemeenteraadslid en was wethouder van 1919-1931, Maarten Dijkshoorn (1848-1930) die van 1887-1927 gemeenteraadslid van Hillegersberg was geweest en eveneens wethouder was, en Johannes van Ballegooij (1889-1970), van 1925 tot aan het eind in 1941 gemeentesecretaris van Hillegersberg.

Het (laatste) raadhuis van Hillegersberg is de villa Buitenlust aan de C.N.A. Looslaan 1. Deze villa is in 1884 gebouwd in de stijl van de neorenaissance door architect J.J. van Waning (1830-1917), in opdracht van de familie De Kat. In de loop van de tijd heeft de villa meer gebruikers en functies gehad. Het huidige pand, tot een recente renovatie nog twee decennia kantoor van de Rotterdamse deelgemeente Hillegersberg-Schiebroek, was ook het raadhuis van de nog zelfstandige gemeente Hillegersberg tussen 1921 en 1941. Sedert 2014 is een kinderopvang gehuisvest in de villa.

Hillegersberg ligt aan de noordkant van de gemeente Rotterdam. Het is gelegen in een water- en lommerrijk gebied, de Bergse Plassen, twee voormalige veenafgravingen. Aan de oostelijke kant wordt Hillegersberg begrensd door de rivier de Rotte. Het dorp bevat (sinds de toevoeging van nieuw-Hillegersberg) drie winkelcentra: het oorspronkelijke dorp zelf (rond de oude kern – Bergse Dorpsstraat, Weissenbruchlaan), de Kleiweg plus omliggende winkels en het (kleine) winkelcentrum aan de Van Beethovensingel. De deelgemeenteHillegersberg-Schiebroek had op 1 januari 2013 42.839 inwoners.

Het wapen van Hillegersberg toont de reuzin Hillegond (of Hillegonda) met gescheurde rok, waar zand uitloopt, de legende wil dat het dorp Hillegersberg op die plaats gebouwd is.

Naar Hillegond is ook de Hillegondakerk genoemd, die reeds in een oorkonde uit omstreeks 1500 genoemd is, het wapen is aangetroffen op restanten uit die periode.

Echter was het oorspronkelijke wapen niet in de Rijkskleuren uitgevoerd. Maar omdat de gemeente bij de bevestiging van het wapen (in 1816) geen kleuren aangaf werd dit wel gedaan.

Sinds het opgaan van het dorp Hillegersberg in de gemeente Rotterdam in 1941 mag het wapen officieel niet meer gevoerd worden.

Bron: Wikipedia – Hillegersberg

Voorouders:

Hildegard van Vlaanderen (geboren ca. 936 – overleden 10 april 990).
Zij was de dochter van Arnulf I van Vlaanderen en Aleidis van Vermandois. Naar haar werd Hillegersberg genoemd.
Ze was gehuwd met:

De Friese graaf Dirk II, Graaf van het latere Holland (geboren ca. 932, overleden te  Egmond op 6 mei 988). Hij was de zoon van graaf Dirk I en Gerberga van Hamaland.  Hij was in de tiende eeuw eigenaar van Bergan, dat in oud-Hollands versterkte plaats of gehucht betekent.

Jacques François (Jacobus) Moret
Geboren voor 1600 te Antwerpen, overleden in 1656 te Rotterdam.
Hij trouwde op 24 september 1628 te Hillegersberg met Lijsbeth Leenderts, geboren omstreeks 1592  overleden 7 februari 1666.

 

 

Dorpen en Steden

  facebook          

johnooms-nl

© 24 februari 2018