Heren van Grimbergen

 

Land van Grimbergen

Grimbergen was het stamgebied van de Berthouts. Het Land van Grimbergen was het oostelijk gebied van het landgraafschap Brabant en reikte tot de Schelde en de Rupel. Op vraag van de Berthouts werd rond 1126 de Abdij van Grimbergen gesticht. Hun ontvoogdingspolitiek ten opzichte van de graven van Leuven gaf echter aanleiding tot gewelddadige conflicten. In de Grimbergse oorlog (begonnen in 1139) en de Slag van Ransbeek (1142) moesten de Berthouts echter uiteindelijk het onderspit delven. De Berthouts onderwerpen zich uiteindelijk in 1159 aan hertog Godfried III van Leuven en worden later zelfs trouwe vazallen van de hertogen van Brabant.

1159 is het jaar dat de houten bolwerk van de Heren van Grimbergen is afgebrand tijdens Grimbergse Oorlogen. In de 13e eeuw een nieuw stenen kasteel is gebouwd. De fundamenten van dat kasteel zijn waarschijnlijk nog onder de ruïne van vandaag aanwezig.
Grimbergen is een plaats en gemeente in de provincie Vlaams-Brabant in België. De gemeente, die de benaming “Parel van Brabant” deelt met de Nederlandse dorpen Oisterwijk en Heeze, telt ruim 36.000 inwoners.

Eerste Heren van Grimbergen

Grimbergen

Wapen van de eerste heren van Grimbergen en Mechelen. Dit wapen wordt als gemeentewapen van Mechelen gevoerd.

1. Alard van Grimbergen (geboren ca. 804).
Zoon van Odelard van de Haspengau.
Gehuwd met een onbekende vrouw. Een zoon:
– Arnold I van Grimbergen

2. Arnold I van Grimbergen (geboren 836)
Zoon van Alard van Grimbergen.
Gehuwd met een onbekende vrouw. Een zoon:
– Berthold I van Grimbergen

3. Berthold I van Grimbergen (geboren ca. 868).
Zoon van Arnold I van Grimbergen.
Gehuwd met een onbekende vrouw. Een zoon:
– Boggis van Grimbergen

4. Boggis van Grimbergen (geboren ca. 905)
Zoon van Berthold  van Grimbergen.
Gehuwd met een onbekende vrouw. Een zoon:
– Berthold II van Grimbergen.

 

5. Berthold II van Grimbergen (geboren ca. 935)
Zoon van Boggis van Grimbergen.
Gehuwd met een onbekende vrouw. Een zoon:
– Arnold II van Mechelen en Grimbergen

 

6. Arnold II  van Mechelen en Grimbergen (geboren 965).
Zoon van Berthold II van Grimbergen.
Gehuwd met een onbekende vrouw. Een zoon:
– Arnold III  van Mechelen en Grimbergen

7. Arnold III van Mechelen en Grimbergen (geboren ca. 1000)
Zoon van Arnold II van Mechelen en Grimbergen.
Gehuwd met een onbekende vrouw. Een zoon:
– Geeraert van Mechelen en Grimbergen

8. Geeraert  van Mechelen en Grimbergen (geboren ca. 1032)
Zoon van Arnold III van Mechelen en Grimbergen.
Gehuwd met Ermengarde. Uit dit huwelijk:
Margaretha van Grimbergen (Volgt 9).

Grimbergen

Wouter I Berthout was de eerste die dit wapen van Grimbergen ging voeren.

De Berthouts als Heren van Grimbergen

Zegel van Wouter I Berthout

Zegel van Wouter I Berthout

9. Margaretha van Grimbergen
Dochter van Geeraert  van Mechelen en Grimbergen en Ermengarde.
Zij was gehuwd met Wouter I “Draeckenbaert”  Berthout (geboren ca. 1070 – overleden na 1110Wouter is begraven in de abdij van Grimbergen). Hij was een Brabants edelman.
Wouter werd door huwelijk heer van Grimbergen en Mechelen, en voogd van Mechelen (1096-1110). Hij nam deel aan de Eerste Kruistocht. Na zijn thuiskomst ontgon hij grote gebieden ten noorden van Brussel en stichtte daar in 1110 (of 1128) de abdij van Grimbergen. Het kasteel van Grimbergen lag op een 13 m hoge motte, bij de kruising van de oude landweg van Brugge en Gent naar Brussel, met de Zenne, tegenover Vilvoorde.
Wouter huwde later met Adeline van Boechout.

Kinderen van Wouter:

  • Arnoud I Berthout (ca. 1100 – voor 1140) (Volgt 10.a)
  • Gerard I Berthout (1108 – 1179), gehuwd met Oda van Aarschot.
  • Alveric
  • Lutgarde, getrouwd met Boudewijn III van Gent
  • Adele Berthouts,  (Volgt 10.b)

10.a. Arnoud I Berthout (geboren ca. 1100 – overleden voor 1140).
Hij en zijn zoon van Wouter II Berthout hadden geweigerd om Godfried II van Leuven te erkennen als hertog, toen die over die titel in conflict was met Hendrik II van Limburg. Hierdoor ontstonden de Grimbergse Oorlogen.
Hij was gehuwd met een onbekende vrouw.
Zoon:
– Wouter II Berthout van Grimbergen (Volgt 11).

10.b. Adele Berthouts (geboren ca. 1115).
Dochter van Wouter I “Draeckenbaert”  Berthout.
Zij was gehuwd met Dirk I van Altena (Volgt Heren van Altena nr 3).

11. Wouter II van Berthout van Grimbergen (geboren ca. 1130 – overleden 1201)
Hij was één van de leiders in de Grimbergse oorlogen. Wouter was heer van Grimbergen en Mechelen. Wouter en zijn vader Arnoud (zoon van Wouter I Berthout) hadden geweigerd om Godfried II van Leuven te erkennen als hertog, toen die over die titel in conflict was met Hendrik II van Limburg. Terwijl Godfried in oorlog was met Hendrik, viel Wouter een burcht van Godfried aan. Toen Godfried zijn hertogstitel veilig had gesteld bezette hij de gebieden van Wouter maar werd na een hevige strijd weer verdreven. Godfried zocht steun bij Vlaanderen en Namen en belegerde het kasteel van Grimbergen. De Berthouts zochten steun bij Hendrik van Limburg en werden ook geholpen door een aantal onafhankelijke heren uit het Brabantse grensgebied, zoals de heren van Arkel. Volgens een middeleeuwse kroniek overleed Godfried tijdens de belegering en werd zijn zoon Godfried III van Leuven in zijn wieg hoog in een boom gehangen, om de Brabantse troepen aan te sporen.

Uiteindelijk moesten de Berthouts zich onderwerpen. Hun kasteel werd in 1159 afgebrand en hun uitgestrekte goederen werden verdeeld over verschillende takken van de familie.

Wouter was getrouwd met Bonne (ca. 1140 – ca. 1195), dochter van Lodewijk I van Loon. Zij kregen de volgende kinderen:

  • Wouter (ovl. Damietta, 1219), heer van Mechelen, gesneuveld tijdens de vijfde Kruistocht, begraven in de Sint-Romboutskathedraal (Mechelen), gehuwd met Sofia (overleden in Akko, 1209).
  • Egidius (ovl. na 1217)
  • Gerard II (ca. 1149 – 1188), heer van half Grimbergen en Rumst, lid van de Johannieter Orde, gehuwd met Mathilde van Ninove (ca. 1137 – voor 1190) (Volgt 12).

12.  Gerard II Berthout van Grimbergen (geboren ca. 1149 – overleden 1188)
Zoon van Wouter II Berthout van Grimbergen en Bonne van Loon.
Heer van half Grimbergen en Rumpst, door huwelijk Heer van Ninove.
Hij was gehuwd met Mathilde van Ninove (ca. 1137 – voor 1190). Uit dit huwelijk:
– Arnold III van Grimbergen (Volgt 13a).
– Gerard III van Grimbergen (Volgt 13b).

13a. Arnold III van Grimbergen
Geboren 1167, overleden in 1240.
Zoon van Gerard II Berthout van Grimbergen en Mathilde van Ninove.
Hij was gehuwd met Sophia van Altena. Uit dit huwelijk:
– Margaretha van Grimbergen (Volgt 14a).

13b. Gerard III van Grimbergen 
Geboren in 1160, overleden in 1200. Zoon van Gerard II Berthout van Grimbergen en Mathilde van Ninove.
Heer van Grimbergen en Ninove.
Hij is in 1190 getrouwd met Adelheid van Rosoy. Dochter van Reinoud van Rosoy en Juliana van Rumigny.
Kinderen:
– Gerard IV van Berthout Heer van Grimbergen  1190-1225 (Volgt 14 b).
– Mathilde van Berthout  1190 – ….
– Willem I van Berthout Heer van Lubeck  1195-1253

 

14a. Margaretha van Grimbergen (Geboren ca. 1212),  Dochter van Arnold III, heer van Grimbergen en Sophia van Altena
Gehuwd met Arnold II, heer van Steyn.
Uit dit huwelijk:
– Arnold III van Steyn (geboren 1250 –  overleden 1323), gehuwd met Maria van Valkenburg (Volgt Heren van Valkenburg nr. 7)

14b. Gerard IV van Grimbergen
Geboren in 1190, overleden in 1225. Zoon van Gerard III van Grimbergen  en Adelheid van Rosoy.
Heer van Grimbergen.
Hij is getrouwd in 1215 met Agnes van Beveren.
Dochter:
Alix van Grimbergen  1215-1250 (Volgt 15b).

15b. Alix van Grimbergen
Geboren in 1215, overleden in 1250. Dochter van Gerard IV van Grimbergen en Agnes van Beveren.
Zij was gehuwd met Godfried van Perwijs. Geboren 1210, overleden 1257. Zoon van Willem van Leuven, heer van Perwijs en Maria van Orbais.
Heer van Perwijs en Ruisbroek.
Dochter:
– Agnes van Perwijs (Volgt Heren van Perwijs nr. 3).

 

 

————————————————————-