Hertogen van Beieren

Graven en Hertogen van Beieren, uit het huis Wittelsbach

Het huis Wittelsbach is een zeer oud en belangrijk Duits vorstenhuis dat eeuwenlang de graven, hertogen en koningen van Beieren leverde.

 Wittelsbach

De naam is ontleend aan de burcht Wittelsbach bij Aichach in het westen van Beieren. In het jaar 1180 krijgt graaf Otto VI van Wittelsbach het Beierse hertogdom door keizer Frederik I Barbarossa in leen uit dank voor goede diensten tijdens de expedities naar Rome. Graaf Otto noemt zich vanaf dan hertog Otto I van Wittelsbach.

Wij vangen aan met:

1. Leopold van Beieren (± 855 – 907)
Hij was een zoon van Heinrich I van Babenberg en Ingeltrudis van Friuli.
Gehuwd met Kunigunde van Schwaben.

2. Arnulf I van Beieren van Babenberg (± 888-953)
Hij was een zoon van Leopold van Beieren en Kunigunde van Schwaben.
Hij was gehuwd met Judith van Sulichgau.


3. Berthold I van Wittelsbach (± 930-980).
Zoon van Arnulf I van Beieren van Babenberg en Judith van Sulichgau.
Gehuwd met Heliksuinda van Walbeck.

4. Hendrik I van Schweinfurt (± 960 – 1017).
Zoon van Berthold I van Wittelsbach en Heliksuinda van Walbeck.
Hij was gehuwd met Gerberga van Wetterau-Henneberg.

5. Hendrik II van Schweinfurt (± 1002 – ± 1043).
Zoon van Hendrik I van Schweinfurt en Gerberga van Wetterau-Henneberg.
Hij was gehuwd met Kunegund von Altorf.

6. Otto I van Scheiern (± 1030 – 1072).
Zoon van Hendrik II van Schweinfurt en Kunegund von Altorf.
Hij was gehuwd met Hadagunda van Diessen.

7. Eckhard I van Scheyern (overleden 20 juni vóór 1088),
Hij was een zoon van Otto I, graaf van Scheyern.
Hij was gehuwd met Richardis, een dochter van markgraaf Udalrich van Carniola-Orlamünde.

8. Otto I van Scheyern-Wittelsbach (geboren ± 1050- overleden na 1107).
Zoon van Eckhard I van Scheyern en Richardis van Carniola-Orlamünde.

Hij was gehuwd met Heilika van Langenfeld.


9. Otto IV van Wittelsbach
(ca. 1090 – 4 augustus 1156) was een zoon van Otto I van Scheyern-Wittelsbach en Heilika van Langenfeld.
Hij was graaf van Wittelsbach en Lengenfeld, en paltsgraaf van Beieren. Daarnaast was Otto voogd van Freising, de abdij van Sankt Ulrich en Afra in Augsburg, de Niedermünster in Regensburg, Kühbach en Mallerdsdorf. Hij erfde daarnaast het kasteel Habsberg bij Velburg. Otto stichtte de kloosters van Ensdorf in 1121 (als familieklooster) en het klooster van Indersdorfin 1124 (als boetedoening, in opdracht van paus Calixtus II). Omdat Otto het nieuwe kasteel Wittelsbach in gebruik nam, gaf hij het oude slot Scheyern ook in gebruik aan een klooster in 1123.

In 1150 voelde Otto zich beledigd door een tekst van bisschop Otto van Freising (een beroemd historicus) over zijn voorouders. Hij ging verhaal halen tijdens de hoogmis in de dom van Freising en misdroeg zich daarbij zodanig dat hij en zijn zonen werden geëxcommuniceerd. Als gevolg daarvan belegerde keizer Koenraad III van Hohenstaufen hem in 1151 in hun burcht Kelheim. Otto moest zich overgeven en zijn zonen als gijzelaar overdragen. In 1152 overleed Koenraad en zijn opvolger Frederik I van Hohenstaufen sloot vrede met Otto en herstelde hem in zijn rechten.

 

Otto I van Beieren

Otto I van Beieren

10. Otto I van Beieren (geboren Kelheim, 1117 – overleden Pfullendorf, 11 juli 1183), uit het huis Wittelsbach, was de eerste uit zijn geslacht die bekleed werd met de functie van hertog van Beieren. Hij en zijn nakomelingen zouden tot 1918 hertog en later koning van Beieren zijn.

Otto maakte aanvankelijk carrière als legeraanvoerder van keizer Frederik I van Hohenstaufen. In 1152 veroverde hij de “kluis van Verona”, een strategische bergpas die de weg van Duitsland naar Verona (en het Italiaanse laagland) controleerde. In 1154 was hij legeraanvoerder van Frederiks Italiaanse campagne. En in 1155 gaf hij met groot persoonlijk gevaar leiding aan de achterhoede toen Frederik in de Alpen in een hinderlaag was gelopen, waardoor Frederik zich in veiligheid kon stellen. Otto volgde in 1156 zijn vader op als paltsgraaf van Beieren. Hij was ook voogd van het bisdom Freising, de abdij van Weihenstephan in Freising, het klooster van Geisenfeld en het klooster van Ensdorf.

Otto nam in 1157 deel aan de rijksdag van Besançon. Daar kwam het tot een conflict tussen de pauselijke legaat (de latere paus Alexander III) en de keizer, over de vraag of de paus gezag had over de keizer. De emoties liepen zo hoog op dat Otto de legaat bijna heeft gedood. In 1159 was de legaat inmiddels tot paus gekozen en Otto organiseerde de verkiezing van detegenpaus Victor IV (Octavianus) en gaf hem militaire steun. Paus Alexander was hierdoor gedwongen naar Frankrijk te vluchten. Na de dood van Victor werd die opgevolgd door tegenpaus Paschalis III en na diens dood had Otto weer de hand in de verkiezing van tegenpaus Calixtus III.

In Duitsland ontpopte Otto zich als een bekwaam bestuurder en politicus. Hij werkte voortdurend aan de versterking van zijn eigen positie terwijl hij een belangrijke bondgenoot was van keizer Frederik in diens politieke krachtmeting met Hendrik de Leeuw. Ook voerde hij voor Frederik een aantal diplomatieke missies uit in Italië en het Byzantijnse Rijk.

In 1180 nam Frederik het hertogdom Beieren af van Hendrik, en benoemde Otto tot hertog. In 1183 kocht Otto het graafschap Dachau. In dat jaar was hij ook aanwezig toen in Konstanz (stad) de vrede werd gesloten tussen de keizer en de Italiaanse steden. Otto was daarna nog aanwezig op een rijksdag in Regensburg, en overleed op weg naar huis. Hij werd begraven in het klooster van Scheyern, een vroeger kasteel van de familie.

Otto huwde (ca. 1157) met Agnes van Loon (ca. 1150 – 26 maart 1191), dochter van graaf Lodewijk I van Loon, en werd vader van:

  • vermoedelijk Otto (ovl. ca. 1178), begraven te Ensdorf
  • vermoedelijk Ulrich, jong overleden
  • vermoedelijk Agnes, jong overleden
  • Heilika (ovl. ca. 1200), die huwde met halgraaf Diederik van Wasserburg, vier kinderen
  • Agnes (ovl. ca. 1200), die huwde met graaf Hendrik van Plain (-1190), drie zoons
  • onbekende dochter, die huwde met graaf Adelbert III van Dillingen (-1214), begraven te Neresheim, zeven kinderen
  • Richardis (Volgt 11)
  • Elisabeth (ovl. ca. 1190), die huwde met graaf Berthold III van Vohburg (-1204), begraven te Biburg, geen kinderen
  • Lodewijk I (1173-1231), die huwde met Ludmilla van Bohemen
  • Sophia (1171-1238), die huwde met landgraaf Herman I van Thüringen (1155-1217),

Na de dood van Otto trad Agnes van Loon op als regent voor Lodewijk. Zij werd later bij haar man begraven in Scheyern.

11. Richardis van Beieren (geboren Kelheim, 1173 – overleden Roermond, 7 december 1231)
Dochter van Otto I van Beieren en Agnes van Loon.
Zij was gehuwd met Otto I van Gelre, (ca. 1150 – 25 augustus 1207)) was graaf van Gelre 1182 – 1207. Hij was een zoon van graaf Hendrik I van Gelre (Zie Graven van Gelre nr. 6) en Agnes van Arnstein.

Uit het huwelijk met Otto I zijn de volgende kinderen bekend:

12. Aleid van Gelre (geboren ca. 1168 – overleden 1231).
Dochter van Richardis van Beieren en Otto I van Gelre.
Zij was gehuwd met Willem I van Holland. Hij was de tweede zoon van graaf Floris III (Zie Graven van Holland nr. 9a) en Ada van Schotland (Zie Koningen van Schotland nr. 12).
Uit dit huwelijk werden vijf kinderen geboren:

  • Floris IV, opvolger van zijn vader (Volgt Graven van Holland nr. 11)
  • Otto, bisschop van Utrecht
  • Willem, 1238 overleden tijdens een toernooi
  • Ada, abdis van Rijnsburg
  • Ricardis (ovl. 3 januari 1262)

 

Terug naar:

Keizers, Koningen en Hertogen

21 december 2015

21 december 2015

————————————————————————————————————————————————–

Verder waren er nog belangrijke leden uit het huis Wittelsbach in de Nederlanden:

—————————————————————————————————————————————————-