De familienaam Van Dam geeft aan dat de eerste generatie
met deze naam op een plaats woonde die als (de) Dam bekend stond. 

1. Teunis Claesz van Dam

 

🧭 Een biografie

Teunis Claesz van Dam leefde in de tweede helft van de 17e eeuw, een periode waarin de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden haar gouden eeuw beleefde. Hoewel zijn exacte geboorteplaats onbekend is, is het aannemelijk dat hij in Schieland woonde, gezien de familienaam en de namen van zijn kinderen.

Hij was gehuwd met een vrouw van wie de naam niet is overgeleverd in de bronnen. Samen kregen ze ten minste acht kinderen tussen 1695 en 1710. De naam “Claesz” wijst erop dat Teunis de zoon was van een man genaamd Claes, volgens de patroniemen die toen gangbaar waren.

👨‍👩‍👧‍👦 Het gezin van Teunis Claesz van Dam

De patroniemen “Teunisz” en “Teunisdr” geven aan dat deze kinderen zonen en dochters van Teunis waren. Het gebruik van patroniemen was in deze tijd nog gangbaar, al begon men langzaam over te gaan op vaste achternamen.

🕰️ Historische context: Holland rond 1700

• Religie en samenleving: De gereformeerde kerk was dominant, en het leven werd sterk beïnvloed door religieuze normen. Grote gezinnen waren gebruikelijk, en kinderen werden vaak vernoemd naar ouders of grootouders.
• Economie: Hoewel de Gouden Eeuw op zijn retour was, bleef Holland een centrum van handel, scheepvaart en ambacht. Veel mannen werkten als boeren, vissers, ambachtslieden of in de scheepvaart.
• Familie en huwelijk: Het huwelijk was een economische en sociale verbintenis. Dat Jan Teunisz tweemaal huwde, wijst mogelijk op het overlijden van zijn eerste vrouw, wat niet ongebruikelijk was gezien de hoge sterftecijfers.
• Naamgeving: De overgang van patroniemen naar vaste achternamen begon rond deze periode. De naam “van Dam” kan duiden op een geografische herkomst (bij een dam of waterkering), of op een beroepsmatige link met waterbouw of visserij.

🧩 Reflectie

Hoewel we weinig weten over Teunis zelf, vertelt zijn gezin ons veel over de tijd waarin hij leefde: een patriarchale samenleving waarin familie, religie en arbeid centraal stonden. Zijn kinderen zetten het geslacht voort in een periode van verandering, waarin Nederland langzaam evolueerde van een republiek naar een moderne staat.

__________________________________________________________________________________

🧭 Een biografie 

Jan Teunisz van Dam werd geboren in 1699 en gedoopt op 22 maart in Moordrecht, een dorp aan de Hollandse IJssel dat in die tijd deel uitmaakte van een agrarisch en ambachtelijk netwerk in Schieland. Hij was de zoon van Teunis Claesz van Dam en een onbekende moeder. Zijn patroniem “Teunisz” duidt op zijn vaders voornaam, een gebruik dat in deze periode nog gangbaar was.

💍 Huwelijken en gezin

Op 29 januari 1719 trad Jan eerste in het huwelijk met Neeltje Corssen Goor in Moordrecht. Uit dit huwelijk werd één zoon geboren:

• Teunis Jansz van Dam
  Zijn naam weerspiegelt de patroniemtraditie: zoon van Jan.

Het huwelijk was van korte duur, vermoedelijk door het overlijden van Neeltje, wat niet ongebruikelijk was gezien de gezondheidsrisico’s van die tijd.

Op 19 april 1722 hertrouwde Jan met Neeltje Brandts, geboren in 1695 en gedoopt op 1 april in Ouderkerk aan den IJssel. Zij was de dochter van Jan Jacobsz Brants en Willemtje Ariens. Neeltje overleed ná 15 augustus 1751, wat suggereert dat ze een relatief lang leven leidde voor die tijd.

Uit dit huwelijk kwamen vijf kinderen voort:

🕰️ Historische context: Moordrecht in de 18e eeuw

• Religie: Jan en zijn gezin leefden in een sterk gereformeerde samenleving. Doopregisters waren essentieel en dienden als officiële burgerlijke documenten.
• Levensstijl: Moordrecht was een dorp van boeren, vissers en ambachtslieden. Het leven was eenvoudig, maar sterk verbonden met de natuur en het ritme van de seizoenen.
• Familiepatronen: Grote gezinnen waren gebruikelijk. Kinderen werden vaak vernoemd naar ouders of grootouders, wat we duidelijk terugzien in de namen van Jan’s kinderen.
• Sterfte en hertrouwen: Het overlijden van een partner leidde vaak tot hertrouwen binnen enkele jaren, zoals bij Jan. Dit was zowel praktisch als sociaal wenselijk: het huishouden moest blijven draaien.

🧩 Reflectie

Jan Teunisz van Dam was een man geworteld in zijn gemeenschap, met diepe familiebanden en een leven dat zich afspeelde binnen de kaders van kerk, arbeid en gezin. Zijn twee huwelijken en zes kinderen vormen een tastbare erfenis van een tijd waarin het leven kwetsbaar was, maar ook rijk aan verbondenheid en traditie…

 

______________________________________________________________________________

3. Jan Jansz van Dam 

 

🧭 Een biografie

Jan Jansz van Dam werd geboren in 1723 en gedoopt op 13 juni in het dorp Moordrecht, gelegen aan de Hollandse IJssel. Hij was de zoon van Jan Teunisz van Dam en Neeltje Brandts, en groeide op in een tijd waarin het leven werd bepaald door het ritme van de seizoenen, de kerkklok en het werk op het land of in de ambacht.

Als jongeman zal Jan zijn vader geholpen hebben met het boerenwerk of een lokaal ambacht. Moordrecht kende in die tijd een mix van landbouw, visserij en kleinschalige nijverheid. De rivier was een levensader, en het dorp kende een hechte gemeenschap waarin iedereen elkaar kende.

💍 Huwelijk en gezin

Jan huwde met Geertje den Bouw, geboren in 1725 en gedoopt op 6 januari in Streefkerk, een dorp aan de Lek. Zij was de dochter van Jan Jansz den Bouw en Cornelia van Kleef. Hun huwelijk verenigde twee families uit verschillende dorpen langs de rivieren, wat toen vaak gebeurde via kerkelijke netwerken of markten.

Samen kregen ze zeven kinderen:

 

🕰️ Historische context: Leven in de 18e eeuw

• Religie: De gereformeerde kerk was het centrum van het dorpsleven. Doop, huwelijk en begrafenis vonden plaats onder toezicht van de predikant.
• Gezinsleven: Grote gezinnen waren normaal, en kinderen werden vaak vernoemd naar grootouders als eerbetoon en herkenning binnen de gemeenschap.
• Werk en welvaart: De meeste mensen leefden sober. Bezit van land, vee of een ambacht gaf status. Jan en zijn zonen zullen gewerkt hebben als boeren, vissers, timmerlieden of molenaars.
• Verbinding tussen dorpen: Huwelijken tussen mensen uit Moordrecht, Streefkerk en Ouderkerk aan den IJssel tonen hoe rivieren en kerken dorpen met elkaar verbonden.

🧩 Reflectie

Jan Jansz van Dam was een man van zijn tijd: geworteld in traditie, verbonden met zijn gemeenschap, en toegewijd aan zijn gezin. Zijn nageslacht strekte zich uit tot ver in de 19e eeuw, en zijn naam leeft voort in de archieven en herinneringen van Zuid-Holland.

____________________________________________________________________________________________

4. Teunis Jansz van Dam

 

🧱 Tussen molenwieken en ovenwarmte

In de Krimpenerwaard, waar de veenweiden zich uitstrekken en sloten het landschap tekenen als aderen van het land, werd in 1764 in Stolwijk een jongen geboren: Teunis Jansz van Dam. Zijn wieg stond in een tijd waarin de Republiek der Verenigde Nederlanden langzaam overging in nieuwe politieke vormen, en het boerenleven nog stevig verankerd was in traditie en ambacht.

 

🌾 Een molenaar in de polder

Rond 1800 nam Teunis een belangrijke rol op zich in de lokale gemeenschap: hij werd molenaar van de Beijerse Molen in Stolwijk. Deze molen, een klassieke wipmolen, was gebouwd vóór 1660 en diende als poldermolen—een cruciale functie in het laaggelegen Zuid-Holland, waar waterbeheer letterlijk van levensbelang was. Als molenaar was Teunis verantwoordelijk voor het drooghouden van de landerijen, een taak die niet alleen technisch inzicht vergde, maar ook een diep begrip van het ritme van wind en water.

De molen stond symbool voor stabiliteit en traditie, maar ook voor de veranderende tijden. In 1810 verliet Teunis de molen, wellicht ingegeven door economische veranderingen of persoonlijke omstandigheden. De molen zelf zou nog tot 1880 blijven staan, voordat hij voorgoed verdween uit het landschap.

 

🍞 Van windkracht naar vuur: de broodbakker van Haastrecht

Na zijn tijd als molenaar vestigde Teunis zich in Haastrecht, een klein stadje aan de Hollandse IJssel. Daar begon hij een nieuw hoofdstuk als broodbakker. In een tijd waarin ambachtelijke bakkers het kloppend hart vormden van dorpsgemeenschappen, was Teunis’ oven een bron van geurige troost en dagelijks brood. Tijdens de volkstelling van 1830 woonde hij aan de Hogendijk 240, samen met zijn derde vrouw Margje Ruitenburg, zoon Jan en dochter Neeltje.

Zijn werk als bakker weerspiegelde de overgang van agrarische naar meer ambachtelijke beroepen in de regio. Terwijl de industriële revolutie elders op gang kwam, bleef het leven in Haastrecht nog sterk bepaald door handwerk, seizoenen en lokale verbondenheid.

 

👨‍👩‍👧‍👦 Een man van drie huwelijken en vele kinderen

Teunis’ persoonlijke leven was rijk en bewogen. Hij trouwde drie keer en kreeg minstens twaalf kinderen, waarvan sommigen jong stierven, zoals gebruikelijk was in die tijd. Zijn eerste vrouw, Huijbertje van Wekkeren, overleed jong, maar schonk hem een zoon:

• Bastiaan Jansz van Dam   1785  – ….

Met zijn tweede vrouw, Aaltje Stout, kreeg hij drie kinderen:

• Abraham Teunisz van Dam     1790 – ….
• Annigje Teunisz van Dam        1792 – 1847
• Jan Teunisz van Dam               1794 – 1794

 

Zijn derde huwelijk met Margje Ruitenburg bracht een grote kinderschare voort:

• Jacob van Dam          1800 – < 1802
• Jacob van Dam          1802 – 1858, gehuwd met Cornelia van der Graaf
• Jan van Dam              1804 – 1849  (Volgt 5)
• Lena van Dam            1806 – 1882, gehuwd met Jan Baartman
• Geertje van Dam        1808 – 1877, gehuwd met Teunis Dekker
• Cornelis van Dam      1810 – < 1814
• Neeltje van Dam        1812 – ….     , gehuwd met Koenraad Sille
• Cornelis van Dam      1814 – 1815

De namen van zijn kinderen weerspiegelen de traditie van patroniemen en familienaamvorming in de late 18e eeuw.
De overgang van patroniemen (zoals Teunisz) naar vaste achternamen (zoals van Dam) werd pas rond 1811 verplicht gesteld onder Napoleon, wat Teunis’ generatie tot een scharnierpunt maakt in de Nederlandse naamgeschiedenis.

 

🏞️ Een leven in het veenweidegebied

Teunis leefde in een streek die gekenmerkt werd door veenontginning, waterbeheer en kleinschalige ambachten.
Stolwijk, Ouderkerk aan den IJssel, Hazerswoude en Haastrecht vormden een netwerk van dorpen waar het leven traag maar gestaag voortkabbelde. De gemeenschap was hecht, de kerken waren het centrum van sociaal leven, en beroepen als molenaar en bakker waren niet alleen economisch belangrijk, maar ook sociaal gerespecteerd.

📜 Nalatenschap

Toen Teunis in 1836 overleed, liet hij meer achter dan een lijst van kinderen en beroepen. Hij liet een verhaal na van aanpassing, arbeid en verbondenheid met het land. Zijn leven weerspiegelt de overgang van een pre-industriële samenleving naar een wereld waarin ambacht en traditie langzaam plaatsmaakten voor modernisering.

Zijn kinderen zouden uitwaaieren over de regio, trouwen, werken, en hun eigen gezinnen stichten—en zo leeft Teunis voort, niet alleen in archieven en registers, maar in de wortels van vele families in de Krimpenerwaard…

_____________________________________________________________________________

5. Jan van Dam

 

Tussen molenwieken in het polderland

Op een winterdag in 1804, in de schaduw van de wieken van de Beijerse Molen te Stolwijk, werd Jan van Dam geboren. Zijn wieg stond letterlijk in het hart van het Hollandse polderland, waar zijn vader Teunis van Dam als molenaar het water trotseerde en zijn moeder Margje Ruitenburg zorg droeg voor een groeiend gezin. Jan groeide op in een wereld van wind, water en ambacht, waar het leven werd bepaald door de elementen en de gemeenschap.

 

💍 Een huwelijk in Haastrecht

Op 16 juli 1830 trad Jan in het huwelijk met Johanna Anker, een jonge vrouw uit Stolwijk met een bijzondere achtergrond. Haar moeder, Neeltje Dirksdr Anker, was bekend, maar haar vader bleef onbekend—een detail dat in die tijd vaak met stilte werd omgeven. Toch vormden Jan en Johanna een gezin in Haastrecht, een stadje aan de Hollandse IJssel waar Jan’s vader inmiddels als broodbakker werkte.

Zij kregen een dochter:

• Neeltje van Dam 1834- 1911 (Volgt 6)
  Zij trouwde Catharinus Ooms, en samen kregen ze drie kinderen.

 

🕯️ Verlies en vertrek

Het geluk was van korte duur. Johanna overleed in 1841, slechts 33 jaar oud. Jan bleef achter als weduwnaar met een jonge dochter. Acht jaar later, op 6 april 1849, overleed Jan zelf in het land van Steyn – bij Gouda.

 

🧭 Een leven tussen traditie en verandering

Jan’s leven speelde zich af in een periode van grote transitie. De Napoleontische tijd had net zijn sporen achtergelaten: achternamen werden vastgelegd, burgerlijke stand ingevoerd, en de samenleving begon zich te moderniseren.
Als zoon van een molenaar en bakker groeide Jan op in een ambachtelijke traditie.

Zijn dochter Neeltje, geboren in een tijd van herstel en groei, zou de 20e eeuw nog zien aanbreken.
Haar huwelijk met Catharinus Ooms en hun drie kinderen vormen een brug tussen het ambachtelijke verleden van Jan en de moderne tijd die zou volgen…

___________________________________________________________________________________

6. Neeltje van Dam

 

👒Een vrouw tussen polders, plattelandsarbeid en familiebanden

Geboren op 23 mei 1834 in Haastrecht, als dochter van Jan van Dam en Johanna Anker, kwam Neeltje van Dam ter wereld in een tijd van verandering. Haar vader was geboren op de Beijerse Molen te Stolwijk, en haar moeder stamde uit een eenvoudige Stolwijkse familie.
Neeltje groeide op in een streek waar het leven werd bepaald door het ritme van het land, de kerkklokken en de seizoenen.

 

💍 Een huwelijk in het Land van Steyn

Op 19 februari 1857 trad Neeltje in het huwelijk met Catharinus Ooms, een bouwmansknecht uit Stolwijk. De huwelijksakte werd opgemaakt in het Land van Steyn, bij Gouda dat bekendstond om zijn vruchtbare gronden en agrarische bedrijvigheid. Catharinus, geboren op 13 maart 1833, was zoon van Pieter Ooms en Catrina de Borst—beide afkomstig uit de streek.

Als bouwman stichtte Catharinus in 1860  boerderij “de Hazershof” te Hazerswoude.
Neeltje, als boerendochter en echtgenote, zal een centrale rol hebben gespeeld in het huishouden, de opvoeding van de kinderen en mogelijk ook in het werk op het land.

 

👶 Kinderen en nageslacht

Samen kregen Neeltje en Catharinus drie kinderen:

• Pieter Ooms (1857–1930) (Volg Het Verhaal van Ooms vanaf nr. 12a)
  Hij was gehuwd met Dina van Driel. Zij kregen zes kinderen, waarmee de Ooms-lijn stevig werd voortgezet.
• Johanna Maria Ooms (1859–1938), gehuwd met Klaas van der Vis.
• Johannes Ooms (1861–1917), van wie geen verdere gegevens bekend zijn.

Deze kinderen groeiden op in een tijd waarin Nederland langzaam moderniseerde.
De aanleg van spoorwegen, de opkomst van fabrieken en de eerste sociale wetten begonnen hun invloed uit te oefenen, al bleef het leven op het dorp Hazerswoude nog lang agrarisch en traditioneel.

 

🕯️ Laatste jaren in Hazerswoude

Neeltje overleefde haar man Catharinus, die in 1899 overleed. Zij bleef nog ruim tien jaar weduwe en overleed op 25 oktober 1911 in Hazerswoude, een dorp dat toen nog omgeven was door uitgestrekte weilanden en veenpolders. Haar leven besloeg bijna acht decennia—een periode waarin Nederland transformeerde van een agrarische samenleving naar een industriële natie.

 

🧬 Een stille kracht in een veranderende wereld

Neeltje van Dam was geen vrouw van grote daden in de geschiedenisboeken, maar wel een stille kracht in haar familie en gemeenschap. Haar leven weerspiegelt de rol van vrouwen in de 19e eeuw: als spil van het gezin, als steun voor hun echtgenoten, en als hoeders van traditie en verbondenheid.
Haar nageslacht leeft voort in de Ooms-familie, verspreid over Zuid-Holland en daarbuiten…

 

Het vervolg van de oudste zoon Pieter Ooms is te lezen in Het Verhaal van Ooms vanaf nr. 12a.

 

---

Bronvermeldingen:
Genealogie Van Dam II – JohnOoms.nl
Geslacht Ooms – JohnOoms.nl
Familiedossier Ooms-Braat – JohnOoms.nl
Genealogische Bronnen – JohnOoms.nl
Achtergronden, Naslagwerken en Overzichten – JohnOoms.nl

Terug naar: