Het ontstaan van Rhoon

Een verhaal in de stroom van de geschiedenis

Aan het einde van de twaalfde eeuw, toen de Lage Landen nog bestonden uit een lappendeken van moerassen, kreken en ongetemde rivieren, dreef in de brede bocht van de Oude Maas een zandplaat. Het was een plek die nog geen naam droeg, slechts een belofte: vruchtbare grond, als men het water kon bedwingen.

In 1199 kreeg de Zeeuwse jonker Biggo van Duyveland deze zandplaat in pacht van graaf Dirk VII van Holland. Biggo was een man van zijn tijd: ondernemend, vasthoudend en niet bang voor het water dat evenveel gaf als het nam. Hij zag in de zandplaat geen gevaar, maar toekomst.

Met arbeiders, houten palen en eindeloze hoeveelheden klei liet hij de plaat indijken. Het was een daad van durf, want elke dijk in die tijd was een weddenschap tegen de natuur. Maar Biggo won. Binnen de nieuwe dijken ontstond vaste grond, en op die grond liet hij een kasteel bouwen.

Zo werd de zandplaat een nederzetting, en de nederzetting een Heerlijkheid: Rhoon.

Een naam uit het bos

De naam Rhoon — vroeger vaak geschreven als Roon — is een samentrekking van Roden, wat “gerooid bos” betekent. Het vertelt iets over de omgeving: dit was land dat door mensenhanden uit het woud was gesneden.

In 1230 duikt de naam voor het eerst op in de bronnen als Ecclesia de Roden, de kerk van Roden. Tegen 1299 wordt het Roeden. De nederzetting groeide langzaam, maar gestaag, beschermd door dijken en het kasteel dat als een wachter over de Oude Maas stond.

De ramp die alles veranderde

Maar de middeleeuwen waren een tijd waarin water en land voortdurend met elkaar streden. In 1421 kwam de beruchte Sint-Elisabethsvloed, een van de grootste natuurrampen uit de Nederlandse geschiedenis.

De dijken braken. Het water steeg. Dorpen verdwenen. En ook het kasteel van Biggo’s nakomelingen werd door de golven verzwolgen.

Toch gaf Rhoon niet op. Op de resten van het oude kasteel verrees later een nieuw bouwwerk: het huidige Kasteel van Rhoon, dat nog altijd herinnert aan de veerkracht van de bewoners.

Een ridderhofstad met wisselende heren

Rhoon was officieel een ridderhofstad, een adellijk bezit dat aanzien en rechten met zich meebracht. Daardoor wisselde het regelmatig van eigenaar — soms door huwelijk, soms door verkoop, soms door politieke verschuivingen.

De familie Van Duyveland, die het dorp had gesticht, hield het bezit eeuwenlang vast. Maar in 1683 verkocht Heer Pieter van Duyvelant van Rooden de ridderhofstad. Daarmee eindigde de lijn van de familie die Rhoon had doen ontstaan.

Een erfenis in het landschap

Wie vandaag door Rhoon wandelt — tussen de Dorpsdijk, Oud-Rhoonsedijk en Werkersdijk — loopt in feite door het hart van Biggo’s oorspronkelijke Heerlijkheid. De dijken, het kasteel, de structuur van het dorp: ze dragen allemaal de echo van die eerste indijking in 1199.

Rhoon is daarmee niet zomaar een dorp, maar een tastbare herinnering aan de eeuwenlange strijd tegen het water, aan adellijke ambities, en aan de mensen die het land vormgaven met lef en doorzettingsvermogen.

__________________________________________________________________________________________________

Het Verhaal van