1. Catharina van Holland
Een dochter van Floris V
Catharina van Holland leefde in de schaduw van grote namen, maar haar eigen verhaal is verweven met de politieke en adellijke netwerken die het Holland van de late 13e en vroege 14e eeuw vormgaven.
Als bastaarddochter van Floris V van Holland werd zij geboren rond 1280, in een tijd waarin afkomst zowel kansen als beperkingen met zich meebracht. Toch wist zij een plaats te vinden binnen de hogere adel, en via haar huwelijk werd zij een schakel tussen het Hollandse Huis en het machtige geslacht Van Montfoort.
Catharina was een halfzuster van Jan I van Holland, de laatste graaf uit het Hollandse Huis, en van Witte van Haemstede, de bekende bastaardzoon van Floris V. Hoewel zij niet in de directe lijn van opvolging stond, werd zij wel erkend binnen de familiekring. Dat maakte haar huwelijk politiek waardevol.
Het huwelijk met Zweder de Rovere van Montfoort
Op 21 april 1301 trouwde Catharina met Zweder de Rovere van Montfoort, geboren rond 1270.
Hij was 2e burggraaf van Montfoor, heer van Blokland, Wiliskop, Heeswijk en Achthoven en lid van de ministerialiteit van de bisschop van Utrecht.
Zweder stamde uit een invloedrijke familie die een sleutelrol speelde in het Sticht Utrecht.
Zijn vader was Hendrik I de Rovere van Montfoort, zijn moeder een dochter uit het geslacht Van Bosichem.
Het huwelijk was niet alleen een persoonlijke verbintenis, maar ook een politieke. De familie Montfoort stond dicht bij de macht in Utrecht, terwijl Catharina’s afkomst haar verbond met de Hollandse graven.
Gunst en steun van de Hollandse graven
De familierelatie met het Hollandse Huis bracht het echtpaar aanzienlijke voordelen:
Jan II van Avesnes, graaf van Henegouwen en later van Holland, kende hen jaarlijks 100 pond toe.
In 1306 schonk Willem III van Holland hen een stuk grond bij Schoonhoven.
Deze giften tonen dat Catharina, ondanks haar bastaardstatus, werd gezien als deel van de dynastieke kring.
Een groeiende familie
Catharina en Zweder kregen vijf kinderen, die allen hun eigen plaats vonden binnen de adel van Holland en het Sticht:
- Hendrik II van Montfoort (†1332), derde burggraaf van Montfoort (Volgt I.02)
- Jan I van Montfoort (†1345), vierde burggraaf van Montfoort
- Adilise van Montfoort (†1325), gehuwd met Jan van Rozenburg
- Willem van Montfoort (†1345), heer van Nesse
- Dirk van Montfoort (1309–1375), heer van Houweningen (Volgt II.02)
Via deze kinderen werd Catharina stammoeder van een tak van de Montfoorts die tot diep in de 14e eeuw een rol speelde in de regionale politiek.
Een leven tussen twee werelden
Catharina overleed in 1328, twee jaar voor haar man. Haar leven verbond twee adellijke sferen:
De wereld van het Hollandse Huis, getekend door macht, conflict en dynastieke ambities.
De wereld van de Utrechtse ministerialiteit, waar families als Montfoort een sleutelrol speelden in bestuur en rechtspraak
Hoewel zij geen politieke functie bekleedde zoals sommige van haar verwanten, was haar huwelijk een schakel die families, gebieden en belangen met elkaar verbond.
Haar nageslacht droeg haar naam en invloed voort, en via hen bleef een deel van de erfenis van
Floris V voortleven in de adellijke huizen van het Sticht en Holland…
___________________________________________________________________________________
1.02. Hendrik II de Rovere van Montfoort
Een betwiste burggraaf
De Rovere van Montfoort
Hendrik II de Rovere van Montfoort was een man die zijn positie niet erfde, maar bevocht. Geboren rond 1300 als zoon van Catharina van Holland en Zweder I van Montfoort, droeg hij het bloed van het Hollandse Huis én van een machtige Utrechtse adellijke familie. Zijn leven werd getekend door conflicten, verzoening en een vroege dood — maar ook door een dynastie die hij voortzette.
Hoewel Hendrik pas in 1331 officieel door de bisschop van Utrecht werd beleend met het huis Montfoort, was hij al eerder actief als burggraaf. In 1323 benoemde graaf Willem III van Holland hem tot burggraaf, ondanks het feit dat het Sticht Utrecht hem niet erkende.
Deze benoeming was een politieke zet: Willem III wilde zijn invloed in het Sticht versterken, en Hendrik was zijn bondgenoot.
Op 14 april 1323 beloofde Hendrik de graaf van Holland trouw en dienstbaarheid — een eed die zijn familiebanden met het Hollandse Huis onderstreepte.
Familieconflict en verzoening
Zijn huwelijk met Agnes van IJsselstein, dochter van Gijsbrecht van Amstel en Bertha van Heukelom, was tegen de zin van zijn ouders. In een dramatische wending liet Hendrik zijn ouders gevangennemen met hulp van zijn schoonvader. Toch kwam het tot een verzoening: op 26 april 1327 droeg Hendrik het bestuur van Montfoort weer over aan zijn vader.
Deze episode toont hoe dynastieke huwelijken niet alleen bondgenootschappen smeedden, maar ook families konden splijten.
Beleend en gestorven
Na de dood van zijn vader werd Hendrik op 21 januari 1331 door de bisschop van Utrecht beleend met het huis Montfoort en alle goederen die zijn vader van de bisschop had gehouden.
Daarmee werd hij officieel erkend als 3e burggraaf van Montfoort, en heer van Heeswijk, Achthoven, Wiliskop, Blokland en Kattenbroek. Hij was ook dijkgraaf van de Lopikerwaard tussen 1325 en 1333.
Maar zijn ambtsperiode was kort. Op 15 oktober 1333 overleed Hendrik onverwachts op jonge leeftijd.
Een dynastie in wording
Na zijn dood stelde Hendrik van Loenersloot, deken van Sint Jans kapittel te Utrecht, een oorkonde op waarin werd vastgelegd dat Hendriks bezittingen in ere zouden worden gehouden tot zijn zoon Zweder II van Montfoort, toen nog een kind van drie jaar, volwassen zou zijn.
Hendrik werd opgevolgd door zijn broer Jan van Montfoort, maar zijn eigen lijn bleef voortleven via:
- Zweder II van Montfoort (†1375)
- Lijsbeth van Montfoort
Zijn vrouw Agnes van IJsselstein overleefde hem tot 17 januari 1360, en bleef als weduwe een spilfiguur in de Montfoortse familie.
Hendrik II was geen lange heerser, maar wel een beslissende figuur in de overgang van het Montfoortse huis naar een nieuwe generatie. Zijn leven weerspiegelt de spanningen tussen Holland en Utrecht, tussen familie en politiek, tussen trouw en strijd.